پتانسیل رشد ۴۶۰درصدی سرمایه‌گذاری بانک‌ها در حوزه فناوری اطلاعات

بر اساس اطلاعات در دسترس بانک‌های ایرانی به طور متوسط سالانه کمتر از دو درصد از درآمد خود را به هزینه‌های فناوری اطلاعات اختصاص می‌دهند این در حالی است که این عدد در بانک‌های برتر بین‌المللی حدود هشت درصد است. این ارقام نشان می‌دهد، پتانسیل رشدی به میزان 460 درصد وضعیت فعلی در صنعت فناوری اطلاعات بانکی برای رسیدن به وضع موجود و امروز بانکداری دنیا وجود دارد.

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، نگرش به فناوری اطلاعات و روند آن در کشورهای پیشرفته دنیا حاکی از سرعت و وسعت روند تغییرات این فناوری است به گونه‌ای که به تحولات شگرفی در ساختارهای بنیادین ارتباطی جوامع منجر شده است. بانک‌ها نیز از این قاعده مستثنی نبودند و استفاده از فناوری اطلاعات در میان بانک‌ها به منظور ارائه خدمات بهینه و سریع با گسترش قابل توجهی روبه‌رو بوده است، به طوری که درصد هزینه فناوری اطلاعات به کل هزینه‌ها در صنعت بانکداری نسبت به سایر صنایع بیشتر است که این نکته وابستگی حیات صنعت بانکداری به فناوری اطلاعات را بیان می‌کند.

از سوی دیگر به لحاظ عملیاتی و مالی، بانک‌های ایرانی به ویژه بانک‌های بزرگ دولتی با هزینه‌های جاری بسیار سنگینی مواجه بوده و در دور باطلی از نکول تعهدات بدهکاران به بانک و پرداخت سود بالا به بستانکاران از بانک (سپرده‌گذاران) گرفتار شده، در نتیجه مدل کسب و کار سنتی بانکداری ـ درآمدهای مشاع ـ در آنها به شکست انجامیده، تبدیل به موتور تولید ضرر شده‌اند. ادامه چنین وضعیتی ممکن است؛ ولی هزینه‌های بسیار زیادی را به بازار پول و سپس اقتصاد واقعی تحمیل می‌کند. در چنین فضایی و برای جلوگیری از هدر رفت منابع موجود، بهینه‌سازی و عمیق‌تر شدن استفاده از فناوری در بانک‌های موجود، یک الزام بسیار عاجل و فوری است که باید به سرعت دنبال شود.

با این همه هر چند همگان بر لزوم چنین اقدامی اتفاق نظر دارند؛ اما شواهد و قرائن حاکی از آن است که به دلایل متعدد در عمل تلاش‌های چندانی در این زمینه صورت نگرفته است. پژوهش صورت پذیرفته در مورد هزینه حوزة فناوری اطلاعات بانک‌های ایران در مقایسه با میانگین بانک‌های برتر بین‌المللی، بر اساس آمارهای منتشره در صورت‌های مالی سالانه این نهادهای مالی، این نتیجه را نشان می‌دهد که رشد صنعت بانکی کشور در گروی افزایش سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات است و بایسته است تا به این مهم بیشتر پرداخته شود.

بر اساس اطلاعات در دسترس بانک‌های ایرانی به طور متوسط سالانه کمتر از دو درصد از درآمد خود را به هزینه‌های فناوری اطلاعات اختصاص می‌دهند این در حالی است که این عدد در بانک‌های برتر بین‌المللی حدود هشت درصد است. این ارقام نشان می‌دهد، پتانسیل رشدی به میزان 460 درصد وضعیت فعلی در صنعت فناوری اطلاعات بانکی برای رسیدن به وضع موجود و امروز بانکداری دنیا وجود دارد. در کنار این موضوع، به دلیل ماهیت نرم‌افزاری پروژه‌ها، شاهد ظهور یا رشد این شرکت‌ها با تکیه زیاد آنان بر سرمایه انسانی خواهیم بود که مؤثرترین شیوه ایجاد اشتغال پایدار نیز خواهد بود. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که توسعه فناوری اطلاعات بانکی به میزان 460 درصد، موجب ایجاد 10 الی 14 هزار فرصت شغلی مستقیم و غیر مستقیم خواهد شد.

در سطح خردتر، هر چند بخشی از امور مربوط به فناوری اطلاعات در بانک‌ها در بخش آی‌تی بانک و سرمایه‌گذاری در این بخش راهبری می‌شود؛ اما به دلیل تخصصی بودن یا هزینه‌بر بودن این امور، بانک به ناچار باید آن را برون‌سپاری کنند. این برون‌سپاری می‌تواند به شرکت‌های زیرمجموعه یا شرکت‌های تخصصی ارائه‌دهنده خدمات فناوری اطلاعات در حوزه بانکداری صورت گیرد؛ بنابراین می‌توان با بررسی روند درآمدهای این شرکت‌ها، روندی تخمینی از رشد سرمایه‌گذاری‌های بانک‌ها در حوزه فناوری اطلاعات به دست آورد.

در حال حاضر شرکت‌های مختلفی در عرصه تولید و ارائه نیازمندی‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین شبکه پرداخت الکترونیک کشور فعالیت می‌کنند که در گروه‌های مختلفی قابل بررسی هستند؛ لیکن به منظور سهولت بررسی‌ها و تمرکز بر آن دسته شرکت‌هایی که بخش عمده‌ای از نیازمندی‌های بانکی در زمینه فناوری را پوشش‌دهی می‌کنند، الگوی بررسی به حوزه‌های بانکداری متمرکز و سوئیچ محدود شده است.

بدیهی است که در بازار سایر محصولات نظیر کانال‌های بانکداری مجازی، شرکت‌های دیگری نیز وجود دارند که به دلیل همپوشانی با شرکت‌های مورد بررسی این مستند، به آنها پرداخته نشده است. در زمینه بانکداری متمرکز در حاضر، شرکت‌هایی نظیر توسن، خدمات انفورماتیک، داتین، پویا، بهسازان ملت و چند شرکت کوچک دیگر با سهم بازار بسیار محدود در عرصه بانکداری متمرکز فعالیت کرده و علاوه بر این شرکت‌ها سوئیچ شرکت ایران ارقام نیز در 2 بانک مورد استفاده قرار گرفته است.

بر این اساس جمع درآمدهای شرکت‌های یادشده در سال 99 در دو حوزه ارائه خدمات و فروش به رقمی حدود 8500 میلیارد تومان بالغ شده که از این میان شرکت خدمات انفورماتیک بیشترین سهم را دارد. این موضوع (اندکی اغماض) به آن معناست که جمع هزینه‌های انجام شده از سوی بانک‌ها در حوزه برون‌سپاری فناوری اطلاعات خود در سال 99 رقم 8500 میلیارد تومان بوده است. نکته قابل توجه در این زمینه آنکه میانگین نرخ رشد این عدد در پنج سال گذشته حدود 23 درصد بوده است. با توجه به نرخ تورم حاکم بر کشور در دوره یادشده می‌توان گفت که دلیل عمده رشد این هزینه‌ها به دلیل گران‌تر شدن نرخ خرید خدمات یا محصولات در حوزه فناوری اطلاعات بوده و رشد در خور توجهی به لحاظ گسترش فعالیت بانک‌ها در این حوزه دیده نمی‌شود. با استناد به صورت‌های مالی بانک‌ها، رشد هزینه‌های بخش آی‌تی داخلی بانک‌ها نیز آنچنان در خور نبوده و نمی‌توان گفت؛ رشد سرمایه‌گذاری‌های ادعاشده از سوی مدیران بانکی از حوزه داخلی بانک‌ها بوده است.

درآمدهای شناسایی‌شده در صورت‌های مالی شرکت‌های فناوری اطلاعات که در بخش‌های پیشین به آن اشاره شد ًعمدتا در دو دسته فروش کالاها و ارائه خدمات و پشتیبانی دسته‌بندی می‌شود. نکته قابل توجه در این زمینه آنکه بخش عمده این درآمدها نه در حوزه فروش، بلکه در حوزه ارائه خدمات تحقق یافته است. هر چند ماهیت این خدمات می‌تواند حوزه‌های مختلفی را در بر گیرد؛ اما به صورت معمول خدمات (برخلاف فروش که تنها یک بار صورت می‌گیرد) به لحاظ حسابداری در زمره حساب‌هایی قرار می‌گیرد که آثار آنها در یک مدت محدود باقی می‌ماند و برای تداوم فعالیت باید ارائه خدمات به صورت مستمر ادامه داشته باشد. به عبارت دیگر بانک‌ها بخش عمده‌ای منابع پرداخت‌شده از سوی بانک‌ها به شرکت‌های فناوری اطلاعات، جنبه هزینه‌ای داشته و جنبه سرمایه‌گذاری ندارد؛ بنابراین نباید منتظر بروز و ظهور آثار مثبت آن در سال‌های بعد بود؛ بنابراین می‌توان گفت به غیر از کمیت، سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده با دید بلندمدت نیز انجام‌نشده و بیشتر با دید هزینه‌ای و کوتاه‌مدت صورت گرفته است.

با توجه به فاصله ذکرشده از وضعیت فعلی تا وضعیت مطلوب، آهنگ رشد مبلغ سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته و همچنین هزینه‌ای بودن منابع اختصاص داده شده (به جای سرمایه‌ای بودن آنها) در این حوزه به نظر می‌رسد صنعت بانکداری ما تا رسیدن به گام چهارم از مراحل گذار صنعت بانکداری سالیان دراز فاصله دارد. هر چند که با توجه به وضعیت اقتصادی و عدم وجود درآمد قابل توجه در بانک‌ها، دست مدیران برای تخصیص منابع در این حوزه اندکی بسته است؛ اما به نظر می‌رسد تنها تغییر نگاه مدیران به حوزه فناوری اطلاعات می‌تواند راهگشای این مسئله باشد. هر چند که این امر به عقیده بسیاری دیدگاهی خوشبینانه است و هستند اندک مدیرانی که آنچنان که باید هنوز به لزوم گذر از وضعیت موجود و پوست‌اندازی ایمان نیاورده و آینده صنعت بانکداری در شعبه و باجه و صف‌های طویل مشتریان در بانک جست‌وجو می‌کنند.

 

حسن خضوعی؛ تحلیلگر آماری

منبع: ماهنامه بانکداری آینده شماره 51

لینک کوتاهلینک کپی شد!
ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

  ×  8  =  32